บทที่ ๑ กรรมบถ

บทที่ ๑: กรรมบถ (ทางแห่งกรรม)

๑. บทนำ

กรรมบถ (Kammpatha): แปลว่า ทางแห่งกรรม หรือการกระทำที่เป็นไปตามเส้นทางของบุญหรือบาป เป็นการกระทำที่ส่งผลให้เกิดวิบาก (ผลของกรรม)

๒. ไตรทวาร

การกระทำทุกอย่างเกิดขึ้นได้จาก **ทวาร ๓** คือ:

1. **กายทวาร:** ช่องทางแห่งการกระทำทางกาย
2. **วจีทวาร:** ช่องทางแห่งการกระทำทางวาจา
3. **มโนทวาร:** ช่องทางแห่งการกระทำทางใจ

กรรมบถทั้ง ๑๐ ข้อ จัดเป็นการกระทำที่เข้าถึงทวารเหล่านี้

๓. ประเภทของกรรมบถ

กรรมบถมี ๑๐ ประการ แบ่งเป็น **อกุศลกรรมบถ ๑๐** (ทางบาป) และ **กุศลกรรมบถ ๑๐** (ทางบุญ)

อกุศลกรรมบถ ๑๐ ได้แก่ กายกรรม ๓, วจีกรรม ๔, มโนกรรม ๓

๔. ศีล ๕ กับกรรมบถ

ศีล ๕ ตรงกับอกุศลกรรมบถ ๕ ข้อแรก ได้แก่ ปาณาติบาต, อทินนาทาน, กาเมสุมิจฉาจาร, มุสาวาท, และสุราเมรัย (ข้อ ๕ ของศีล ๕ ไม่จัดเป็นกรรมบถโดยตรง แต่เป็นตัวสนับสนุน)