บทที่ ๑ เสวยวิมุติสุข

๑. เสวยวิมุติสุข

หลังตรัสรู้ พระพุทธเจ้าประทับเสวย **วิมุติสุข** (ความสุขอันเกิดจากความหลุดพ้นจากกิเลส) ใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ และต้นไม้ใกล้เคียง เป็นเวลา ๗ สัปดาห์ (๔๙ วัน)

๒. ทรงเปรียบสัตว์โลกกับดอกบัว (บัว ๔ เหล่า)

พระพุทธเจ้าทรงพิจารณาเห็นอุปนิสัยของสัตว์โลกว่าแตกต่างกันเหมือนดอกบัว ๔ เหล่า ซึ่งมีความพร้อมในการรับธรรมต่างกัน:

1. **อุคฆฏิตัญญู:** พวกที่พอชูขึ้นพ้นน้ำ (ฟังเล็กน้อยก็ตรัสรู้)
2. **วิปจิตัญญู:** พวกที่อยู่ปริ่มน้ำ (ต้องอธิบายจึงตรัสรู้)
3. **เนยยะ:** พวกที่อยู่ในน้ำ (ต้องฝึกฝนจึงตรัสรู้)
4. **ปทปรมะ:** พวกที่อยู่ใต้ตม (ฟังเท่าไหร่ก็ยังไม่สามารถตรัสรู้ได้)

๓. ทรงแสดงพระปฐมเทศนา (ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร)

ทรงแสดงพระธรรมเทศนาครั้งแรกแก่ **ปัญจวัคคีย์** ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน สาระสำคัญคือ **อริยมรรคมีองค์ ๘** และ **อริยสัจ ๔** ซึ่งทำให้พระอัญญาโกณฑัญญะบรรลุโสดาบัน

๔. ทรงแสดงธรรมเรื่องอนัตตลักขณสูตร

หลังจากทรงแสดงปฐมเทศนา ทรงแสดงธรรมเรื่อง **อนัตตลักขณสูตร** แก่ปัญจวัคคีย์ ซึ่งอธิบายว่า **ขันธ์ ๕** (รูป, เวทนา, สัญญา, สังขาร, วิญญาณ) เป็นอนัตตา (ไม่ใช่ตัวตนที่แท้จริง) ทำให้ปัญจวัคคีย์ทั้งหมดบรรลุอรหัตตผล