บทที่ ๒ ธรรมหมวด ๔ (จตุกกะ)

บทที่ ๒: ธรรมหมวด ๔ (จตุกกะ)

๑. อปัสเสนธรรม ๔ (ธรรมเป็นที่พึ่งอาศัย)

ธรรม ๔ ประการที่ควรยึดมั่นเป็นที่พึ่งในการปฏิบัติธรรม:

1. การคบสัตบุรุษ: คบหากับคนดี ผู้มีปัญญา
2. การฟังธรรม: ตั้งใจฟังธรรมจากสัตบุรุษ
3. การพิจารณา: นำธรรมที่ได้ฟังมาพิจารณาอย่างแยบคาย
4. การปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม: นำธรรมมาปฏิบัติให้เหมาะสมกับธรรมนั้น ๆ

๒. พระอริยบุคคล ๔

บุคคลผู้ประเสริฐที่ได้บรรลุธรรมในระดับต่าง ๆ:

1. พระโสดาบัน: ผู้บรรลุธรรมขั้นต้น (ไม่ตกต่ำอีกต่อไป)
2. พระสกทาคามี: ผู้บรรลุธรรมขั้นที่สอง (จะกลับมาเกิดในโลกมนุษย์อีกเพียงครั้งเดียว)
3. พระอนาคามี: ผู้บรรลุธรรมขั้นที่สาม (จะไม่กลับมาเกิดในโลกมนุษย์อีก)
4. พระอรหันต์: ผู้บรรลุธรรมขั้นสูงสุด (ดับกิเลสหมดสิ้นแล้ว)

๓. มรรค ๔ (อริยมรรค)

ธรรมที่เป็นเครื่องตัดกิเลสให้ขาดเป็นชั้น ๆ:

1. โสดาปัตติมรรค: มรรคที่ทำให้เป็นพระโสดาบัน
2. สกทาคามิมรรค: มรรคที่ทำให้เป็นพระสกทาคามี
3. อนาคามิมรรค: มรรคที่ทำให้เป็นพระอนาคามี
4. อรหัตตมรรค: มรรคที่ทำให้เป็นพระอรหันต์

๔. ผล ๔ (อริยผล)

ผลที่เกิดขึ้นจากการบรรลุมรรคนั้น ๆ:

1. โสดาปัตติผล: ผลของการเป็นพระโสดาบัน
2. สกทาคามิผล: ผลของการเป็นพระสกทาคามี
3. อนาคามิผล: ผลของการเป็นพระอนาคามี
4. อรหัตตผล: ผลของการเป็นพระอรหันต์ (นิพพาน)